اگر قصد دارید برای سایت خود یک دامنه با پسوند .ir ثبت کنید اما نمی‌دانید از کجا باید شروع کنید، این راهنما دقیقا برای شماست.

برای ثبت دامنه .ir باید از طریق سامانه ایرنیک (https://www.nic.ir) اقدام کنید. برخلاف دامنه‌هایی مانند .com که معمولاً می‌توان آن‌ها را از شرکت‌های مختلف ثبت دامنه خرید، دامنه‌های ملی ایران تحت مدیریت ایرنیک هستند و برای ثبت آن‌ها باید یک شناسه ایرنیک یا NIC Handle داشته باشید.

در این مقاله از ابتدا تا انتهای فرآیند را بررسی می‌کنیم؛ از ساخت حساب و شناسه ایرنیک گرفته تا احراز هویت در سامانه هدا، پیدا کردن دامنه مناسب، ثبت و پرداخت هزینه دامنه و در نهایت تغییر DNS و اتصال دامنه به هاست.

نکته مهم: فرآیند احراز هویت کاربران حقیقی ایرنیک در سال‌های اخیر تغییر کرده و در روند جدید، احراز هویت تصویری و ارتقای شناسه به سطح ۲ از طریق سامانه هدا مطرح است. بنابراین آموزش‌های قدیمی ایرنیک ممکن است با پنل فعلی یکسان نباشند.

دامنه .IR چیست؟

دامنه .ir دامنه ملی ایران است و برای وب‌سایت‌هایی استفاده می‌شود که قصد دارند با پسوند ملی ایران فعالیت کنند.

برای مثال:

foojan.ir

example.ir

mywebsite.ir

دامنه در واقع همان آدرسی است که کاربران برای ورود به سایت شما در مرورگر وارد می‌کنند.

به زبان ساده:

دامنه = آدرس سایت

و

هاست = فضایی که فایل‌های سایت روی آن قرار می‌گیرند.

برای راه‌اندازی یک وب‌سایت معمولاً به هر دو نیاز دارید.

ایرنیک چیست؟

IRNIC یا ایرنیک، سامانه ثبت و مدیریت دامنه‌های ملی ایران است.

دامنه‌های .ir و برخی پسوندهای مرتبط با دامنه‌های ملی ایران از طریق این سامانه مدیریت می‌شوند.

بنابراین اگر بخواهید یک دامنه مانند:

yourname.ir

ثبت کنید، باید یک شناسه کاربری در ایرنیک داشته باشید.

برای خرید دامنه .IR چه چیزهایی لازم داریم؟

قبل از شروع بهتر است چند مورد را آماده داشته باشید:

برای کاربران حقیقی

• اطلاعات هویتی صحیح
• کد ملی
• شماره تلفن همراه
• ایمیل معتبر
• دسترسی به سامانه هدا برای احراز هویت
• اطلاعات تماس و آدرس

همچنین بهتر است قبل از خرید دامنه، DNS هاست خود را نیز داشته باشید تا بعد از ثبت دامنه بتوانید آن را به هاست متصل کنید.

شناسه ایرنیک یا NIC Handle چیست؟

یکی از اولین اصطلاحاتی که هنگام ثبت دامنه .ir با آن مواجه می‌شوید، شناسه ایرنیک است.

NIC Handle یک شناسه منحصربه‌فرد است که ایرنیک برای کاربران ایجاد می‌کند.

برای مثال ممکن است شناسه شما چیزی شبیه این باشد:

ab1234-irnic

این شناسه به نوعی هویت شما در سامانه ایرنیک محسوب می‌شود و دامنه‌های ثبت‌شده می‌توانند به آن متصل شوند.

بنابراین قبل از ثبت دامنه باید ابتدا حساب و شناسه ایرنیک خود را ایجاد کنید.

آموزش ثبت‌نام در ایرنیک

برای شروع باید وارد سامانه جدید ایرنیک شوید.

در پنل ایرنیک، ابتدا حساب کاربری خود را ایجاد می‌کنید و اطلاعات موردنیاز را وارد می‌کنید.

در زمان ثبت‌نام، اطلاعات را با دقت وارد کنید؛ زیرا اطلاعات هویتی ثبت‌شده باید با اطلاعات احراز هویت شما مطابقت داشته باشد.

بعد از تکمیل فرآیند ثبت‌نام، شناسه ایرنیک برای شما ایجاد می‌شود.

نکته مهم

اگر قبلاً شناسه ایرنیک داشته‌اید، معمولاً نیازی نیست برای هر دامنه یک شناسه جدید بسازید.

همان شناسه می‌تواند برای مدیریت دامنه‌های شما استفاده شود.

احراز هویت ایرنیک از طریق سامانه هدا

اگر قصد دارید برای اولین بار دامنه .ir ثبت کنید، بهتر است ابتدا وضعیت احراز هویت خود را کامل کنید و سپس سراغ ثبت دامنه بروید.

یکی از مهم‌ترین تغییرات جدید در فرآیند ثبت دامنه‌های .ir، استفاده از سامانه هدا برای احراز هویت کاربران حقیقی است.

در فرآیند جدید، کاربران حقیقی برای انجام عملیات مرتبط با دامنه باید فرآیند احراز هویت خود را تکمیل کنند. منابع منتشرشده درباره فرآیند جدید ایرنیک، ارتقای شناسه به سطح ۲ و احراز هویت تصویری از طریق هدا را توضیح می‌دهند.

هدا چیست؟

هدا سامانه‌ای برای احراز هویت دیجیتال است که در فرآیند جدید احراز هویت ایرنیک مورد استفاده قرار می‌گیرد.

چگونه احراز هویت هدا را انجام دهیم؟

بعد از ورود به پنل ایرنیک، وضعیت احراز هویت شناسه خود را بررسی کنید.

اگر شناسه شما نیاز به ارتقا داشته باشد، گزینه مربوط به ارتقای سطح را انتخاب کنید.

سپس به فرآیند احراز هویت هدا هدایت می‌شوید.

در این مرحله ممکن است لازم باشد:

1. اطلاعات هویتی خود را تأیید کنید.
2. شماره تلفن همراه خود را تأیید کنید.
3. وارد سامانه هدا شوید.
4. فرآیند احراز هویت را انجام دهید.
5. احراز هویت تصویری را طبق دستورالعمل انجام دهید.
6. منتظر تأیید نهایی بمانید.

در فرآیند احراز هویت تصویری، تطبیق چهره و اطلاعات هویتی انجام می‌شود.

یک نکته بسیار مهم

اطلاعاتی که در ایرنیک ثبت کرده‌اید باید با اطلاعات واقعی شما مطابقت داشته باشد.

اگر اطلاعات هویتی، شماره موبایل یا مشخصات ثبت‌شده با اطلاعات احراز هویت مطابقت نداشته باشد، ممکن است فرآیند تأیید با مشکل مواجه شود.

سطح ۱ و سطح ۲ ایرنیک چیست؟

در ساختار جدید ایرنیک، وضعیت احراز هویت شناسه کاربران می‌تواند در سطوح مختلف نمایش داده شود.

برای کاربران حقیقی، ارتقای شناسه به سطح ۲ و تکمیل احراز هویت تصویری اهمیت ویژه‌ای دارد.

بر اساس راهنماهای منتشرشده درباره فرآیند جدید، کاربران سطح ۱ برای برخی عملیات دامنه محدودیت دارند و برای ثبت دامنه جدید باید فرآیند احراز هویت و ارتقای سطح را تکمیل کنند.

بنابراین اگر قصد دارید برای اولین بار دامنه .ir ثبت کنید، بهتر است ابتدا وضعیت احراز هویت خود را کامل کنید و سپس سراغ ثبت دامنه بروید.

چگونه دامنه .IR موردنظر خود را پیدا کنیم؟

بعد از اینکه حساب ایرنیک و فرآیند احراز هویت را انجام دادید، نوبت به انتخاب دامنه می‌رسد.

برای انتخاب دامنه بهتر است نامی را انتخاب کنید که:

• کوتاه باشد
• راحت نوشته شود
• راحت به خاطر سپرده شود
• تا حد امکان املای واضحی داشته باشد
• با برند یا نام کسب‌وکار شما ارتباط داشته باشد

برای مثال اگر نام کسب‌وکار شما Foojan باشد، می‌توانید به دنبال دامنه‌ای مانند:

foojan.ir

باشید.

نکات مهم هنگام انتخاب دامنه

قبل از ثبت دامنه، حتماً بررسی کنید که نام موردنظر شما قبلاً توسط فرد دیگری ثبت نشده باشد.

همچنین بهتر است قبل از خرید، نام دامنه را در شبکه‌های اجتماعی و موتورهای جستجو نیز بررسی کنید.

اگر قصد دارید یک برند جدی ایجاد کنید، بهتر است در صورت امکان نام برند خود را در چند پسوند مهم نیز بررسی کنید.

برای مثال:

example.ir

example.com

این کار می‌تواند از سوءاستفاده احتمالی از نام برند شما جلوگیری کند.

آموزش ثبت دامنه .IR در ایرنیک

حالا که شناسه ایرنیک را ایجاد کرده و احراز هویت را انجام داده‌اید، می‌توانیم دامنه را ثبت کنیم.

مرحله اول: ورود به حساب ایرنیک

وارد پنل ایرنیک شوید و با حساب کاربری خود وارد شوید.

بعد از ورود، از بخش مربوط به ثبت دامنه، امکان جستجوی نام دامنه موردنظر را خواهید داشت.

مرحله دوم: جستجوی نام دامنه

نام موردنظر خود را بدون:

http://

یا

https://

و بدون:

www

وارد کنید.

مثلاً:

foojan

سپس پسوند موردنظر را انتخاب کنید:

.ir

سیستم بررسی می‌کند که دامنه موردنظر شما آزاد است یا قبلاً توسط فرد دیگری ثبت شده است.

اگر دامنه آزاد باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر دامنه آزاد باشد، می‌توانید فرآیند ثبت آن را ادامه دهید.

در این مرحله مدت زمان ثبت دامنه را مشخص می‌کنید.

برای مثال می‌توانید دامنه را برای مدت مشخصی ثبت کنید و هزینه آن را پرداخت کنید.

اگر دامنه قبلاً ثبت شده باشد چه کنیم؟

اگر دامنه موردنظر قبلاً ثبت شده باشد، امکان ثبت همان دامنه به نام شما وجود ندارد؛ مگر اینکه در شرایط خاص، دامنه آزاد شود یا مالک فعلی آن را منتقل کند.

در این شرایط بهتر است یک نام جایگزین انتخاب کنید.

مثلاً اگر:

example.ir

قبلاً ثبت شده است، می‌توانید نام دیگری متناسب با برند خود انتخاب کنید.

مرحله سوم: تکمیل اطلاعات ثبت دامنه

در زمان ثبت دامنه، اطلاعات مربوط به مالک و رابط‌های دامنه اهمیت زیادی دارد.

اطلاعات را با دقت وارد کنید و قبل از نهایی کردن سفارش، همه مشخصات را بررسی کنید.

دامنه یک دارایی دیجیتال مهم است؛ بنابراین اطلاعات مالک آن را جدی بگیرید.

مرحله چهارم: انتخاب مدت زمان ثبت دامنه

دامنه‌های .ir را می‌توان برای دوره‌های مختلف ثبت کرد.

قبل از پرداخت، مدت زمان ثبت و مبلغ نهایی را بررسی کنید.

همچنین تاریخ انقضای دامنه را بعد از ثبت در جایی یادداشت کنید یا برای تمدید آن یادآور قرار دهید.

مرحله پنجم: پرداخت هزینه دامنه

پس از تکمیل اطلاعات، هزینه ثبت دامنه را پرداخت می‌کنید.

بعد از تکمیل موفق پرداخت و پردازش سفارش، دامنه در حساب ایرنیک شما قرار می‌گیرد.

هزینه دامنه ممکن است با توجه به نوع دامنه و تعرفه‌های جاری تغییر کند؛ بنابراین مبلغ نمایش‌داده‌شده در پنل ایرنیک را ملاک قرار دهید.

آیا بعد از خرید دامنه سایت من ساخته می‌شود؟

خیر.

این یکی از اشتباهات رایج کاربران تازه‌کار است.

خرید دامنه به معنی ساخت سایت نیست.

دامنه فقط آدرس سایت شماست.

برای داشتن یک سایت معمولاً به موارد زیر نیاز دارید:

دامنه + هاست + فایل‌های سایت

برای مثال:

foojan.ir ← دامنه

هاست ← محل قرارگیری فایل‌های سایت

WordPress ← سیستم مدیریت سایت

DNS چیست؟

حالا به یکی از مهم‌ترین قسمت‌های این آموزش می‌رسیم:

DNS

DNS مخفف:

Domain Name System

است.

به زبان ساده، DNS مشخص می‌کند دامنه شما باید به کدام سرور متصل شود.

مثلاً شما دامنه زیر را دارید:

example.ir

و هاست شما روی سروری قرار دارد که شرکت هاستینگ برای آن Nameserverهای زیر را ارائه کرده است:

ns1.examplehost.com

ns2.examplehost.com

شما باید این Nameserverها را برای دامنه خود تنظیم کنید تا دامنه به هاست متصل شود.

Nameserver چیست؟

Nameserverها یکی از بخش‌های سیستم DNS هستند و به دامنه می‌گویند اطلاعات DNS آن باید از کجا دریافت شود.

معمولاً شرکت هاستینگ هنگام خرید هاست دو Nameserver به شما می‌دهد.

مثلاً:

این مقادیر برای هر سرویس‌دهنده متفاوت هستند.

از Nameserverهای مثال استفاده نکنید.

همیشه Nameserverهایی را وارد کنید که شرکت ارائه‌دهنده هاست به شما داده است.

DNS را از کجا دریافت کنیم؟

اگر هاست خریداری کرده‌اید، معمولاً اطلاعات DNS در یکی از این بخش‌ها قرار دارد:

• ایمیل اطلاعات سرویس
• پنل کاربری شرکت هاستینگ
• اطلاعات سرویس هاست
• بخش DNS یا Nameserver
• تیکت پشتیبانی

اگر نمی‌دانید DNS هاست شما چیست، از شرکت ارائه‌دهنده هاست سؤال کنید:

Nameserverهای مناسب برای اتصال دامنه به هاست من چیست؟

آموزش تغییر DNS دامنه .IR در ایرنیک

حالا فرض کنیم دامنه خود را ثبت کرده‌اید و شرکت هاستینگ این دو Nameserver را به شما داده است:

برای تغییر DNS دامنه باید وارد پنل ایرنیک شوید.

سپس دامنه موردنظر خود را از میان دامنه‌های ثبت‌شده انتخاب کنید و وارد بخش مدیریت دامنه شوید.

در قسمت مربوط به Nameserver / DNS، Nameserverهایی که شرکت هاستینگ در اختیار شما قرار داده است وارد کنید.

مثلاً:

سپس تغییرات را ذخیره و اعمال کنید.

آیا باید IP هاست را در ایرنیک وارد کنیم؟

اگر شرکت هاستینگ به شما Nameserver داده است، معمولاً کافی است همان Nameserverها را در بخش مربوط به Name Server دامنه وارد کنید.

مثلاً:

در این حالت لازم نیست صرفاً به دلیل داشتن IP هاست، آن IP را جای Nameserver وارد کنید.

Nameserver و IP یک چیز نیستند.

بعد از تغییر DNS چه اتفاقی می‌افتد؟

بعد از تغییر Nameserver، ممکن است دامنه بلافاصله برای شما باز شود یا مدتی طول بکشد تا تغییرات DNS در نقاط مختلف اینترنت به‌روزرسانی شود.

این فرآیند به اصطلاح DNS Propagation نامیده می‌شود.

بنابراین اگر بلافاصله بعد از تغییر DNS سایت باز نشد، لزوماً به معنی اشتباه بودن تنظیمات نیست.

DNS Propagation چیست؟

وقتی DNS دامنه را تغییر می‌دهید، اطلاعات جدید باید توسط DNS Resolverها و سرورهای مختلف در سراسر اینترنت دریافت و به‌روزرسانی شود.

به همین دلیل ممکن است:

• یک کاربر سایت را باز کند
• کاربر دیگری هنوز اطلاعات قبلی را ببیند
• سایت روی یک اینترنت باز شود
• روی اینترنت دیگری هنوز باز نشود

این وضعیت معمولاً موقتی است.

اگر بعد از تغییر DNS سایت باز نشد چه کنیم؟

اگر بعد از تغییر DNS سایت شما باز نمی‌شود، این موارد را بررسی کنید:

۱. Nameserverها را بررسی کنید

مطمئن شوید Nameserver را دقیقاً مطابق اطلاعات هاست وارد کرده‌اید.

حتی یک اشتباه کوچک می‌تواند باعث شود دامنه به سرور صحیح متصل نشود.

۲. وضعیت دامنه را بررسی کنید

مطمئن شوید دامنه ثبت و فعال شده است و مشکلی در سفارش وجود ندارد.

۳. هاست را بررسی کنید

بررسی کنید سرویس هاست شما فعال باشد.

۴. دامنه را در هاست اضافه کنید

در بعضی سرویس‌های هاستینگ، علاوه بر تنظیم DNS، لازم است دامنه را در کنترل‌پنل هاست نیز به‌عنوان Domain یا Addon Domain اضافه کنید.

۵. کمی زمان بدهید

ممکن است تغییر DNS هنوز در همه DNS Resolverها منتشر نشده باشد.

تفاوت DNS با Nameserver و IP چیست؟

این سه مفهوم را نباید با یکدیگر اشتباه بگیریم.

IP

آدرس عددی سرور است.

مثلاً:

185.xxx.xxx.xxx

DNS

سیستمی است که نام دامنه را به اطلاعات شبکه مانند IP مرتبط می‌کند.

Nameserver

سرورهایی هستند که اطلاعات DNS دامنه را مدیریت یا ارائه می‌کنند.

برای یک کاربر مبتدی می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

دامنه → Nameserver → DNS → سرور/هاست

آیا بعد از تغییر DNS باید وردپرس را نصب کنیم؟

اگر هاست شما آماده است، بعد از اتصال دامنه می‌توانید وارد کنترل‌پنل هاست شوید و WordPress را نصب کنید.

البته ترتیب دقیق کارها ممکن است بسته به شرکت هاستینگ متفاوت باشد.

اگر از هاست وردپرس استفاده می‌کنید، ممکن است WordPress از قبل نصب شده باشد.

آیا دامنه .IR برای سایت مناسب است؟

بله.

انتخاب پسوند دامنه باید بر اساس نوع کسب‌وکار و مخاطبان شما انجام شود.

دامنه .ir برای کسب‌وکارها، سایت‌های شخصی، پروژه‌ها و بسیاری از وب‌سایت‌هایی که مخاطبان ایرانی دارند، گزینه مناسبی است.

اما اگر کسب‌وکار شما مخاطب بین‌المللی دارد، ممکن است در کنار .ir، ثبت یک دامنه بین‌المللی مانند .com نیز برای برند شما منطقی باشد.

مزایای دامنه .IR

دامنه .ir چند مزیت مهم دارد:

• پسوند ملی ایران است.
• برای کسب‌وکارهای ایرانی گزینه شناخته‌شده‌ای است.
• می‌توانید نام برند خود را با پسوند ملی ایران ثبت کنید.
• برای بسیاری از پروژه‌های داخلی انتخاب مناسبی است.
• امکان مدیریت دامنه از طریق ایرنیک وجود دارد.

معایب یا محدودیت‌های دامنه .IR

قبل از انتخاب دامنه، محدودیت‌های آن را نیز در نظر بگیرید.

برای مثال، فرآیند ثبت و مدیریت دامنه .ir با دامنه‌های بین‌المللی متفاوت است و نیاز به حساب ایرنیک و فرآیندهای احراز هویت دارد.

همچنین برخی سرویس‌های خارجی ممکن است در شرایط خاص، محدودیت‌هایی برای دامنه‌های ملی داشته باشند.

بنابراین اگر کسب‌وکار شما کاملاً بین‌المللی است، بهتر است قبل از انتخاب دامنه، شرایط سرویس‌های موردنیاز خود را بررسی کنید.

آیا دامنه .IR رایگان است؟

خیر.

ثبت دامنه .ir هزینه دارد و تعرفه آن ممکن است در طول زمان تغییر کند.

بنابراین قبل از ثبت، مبلغ نهایی نمایش داده‌شده در سامانه ایرنیک یا ارائه‌دهنده موردنظر خود را بررسی کنید.

آیا می‌توان دامنه .IR را از شرکت‌های هاستینگ خرید؟

بعضی شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات هاست و دامنه، فرآیند ثبت دامنه .ir را برای کاربران ساده‌تر می‌کنند و سفارش دامنه را از طرف کاربر انجام می‌دهند.

اما اگر می‌خواهید خودتان مالکیت و مدیریت دامنه را در اختیار داشته باشید، بسیار مهم است که دامنه با اطلاعات و شناسه متعلق به خودتان ثبت شود.

به‌خصوص برای کسب‌وکارها، بهتر است کنترل مالکیت دامنه را در اختیار داشته باشید.

چرا نباید دامنه را به نام شخص دیگری ثبت کنیم؟

دامنه یکی از مهم‌ترین دارایی‌های دیجیتال کسب‌وکار است.

تصور کنید چند سال روی یک برند کار کرده‌اید و تمام مشتریان شما با یک دامنه مشخص سایتتان را پیدا می‌کنند.

اگر مالک واقعی دامنه شما شخص دیگری باشد، در آینده ممکن است برای انتقال، تمدید یا مدیریت آن با مشکل مواجه شوید.

بنابراین:

دامنه را با اطلاعات مالک واقعی کسب‌وکار ثبت کنید.

هنگام ثبت دامنه به چه نکات امنیتی توجه کنیم؟

چند نکته مهم را همیشه رعایت کنید:

اطلاعات ورود ایرنیک را در اختیار دیگران قرار ندهید.

شناسه و رمز عبور حساب شما اطلاعات حساسی هستند.

ایمیل حساب را جدی بگیرید.

ایمیل مرتبط با حساب را در اختیار خودتان نگه دارید.

تاریخ انقضای دامنه را ثبت کنید.

دامنه را قبل از انقضا تمدید کنید.

مالکیت دامنه را بررسی کنید.

مطمئن شوید دامنه واقعاً به شناسه صحیح شما متصل شده است.

DNS را بدون دلیل تغییر ندهید.

تغییر اشتباه Nameserver می‌تواند باعث از دسترس خارج شدن سایت شود.

سوال امنیتی را حتما به خاطر بسپارید.

درصورتی که پسورد خود را فراموشی کردید یا در برخی مراحل نیاز هست که سوال و جواب امنیتی ثبت شده را بخاطر داشته باشید.

تمدید دامنه .IR

ثبت دامنه دائمی نیست.

هر دامنه یک تاریخ انقضا دارد و برای ادامه مالکیت آن باید در زمان مناسب تمدید شود.

اگر دامنه خود را تمدید نکنید، ممکن است بعد از پایان دوره اعتبار وارد مراحل مختلف انقضا شود و در نهایت امکان ثبت آن توسط دیگران وجود داشته باشد.

بنابراین بهتر است همیشه:

تاریخ انقضای دامنه را بررسی کنید.

آیا با تغییر هاست باید DNS را هم تغییر دهیم؟

در بسیاری از موارد بله.

فرض کنید در حال حاضر دامنه شما به هاست شرکت A متصل است:

حالا هاست خود را به شرکت B منتقل می‌کنید و شرکت جدید Nameserverهای دیگری به شما می‌دهد:

در این شرایط باید DNS یا Nameserver دامنه را مطابق اطلاعات هاست جدید تغییر دهید.

آیا تغییر DNS باعث حذف دامنه می‌شود؟

خیر.

تغییر DNS به معنی حذف دامنه نیست.

با تغییر DNS فقط مقصدی که دامنه به آن متصل می‌شود تغییر می‌کند.

برای مثال:

دامنه همان دامنه باقی می‌ماند، اما هاست متصل به آن تغییر می‌کند.

آیا تغییر DNS باعث حذف سایت می‌شود؟

خود تغییر DNS فایل‌های سایت را حذف نمی‌کند.

اما اگر DNS را به سرور اشتباه تغییر دهید، سایت ممکن است دیگر روی دامنه نمایش داده نشود.

بنابراین قبل از تغییر Nameserver، اطلاعات قبلی را یادداشت کنید.